İletişim Analizi Nedir? HTS ve CDR Kayıtlarının İncelenmesi

Muharrem AYDIN, Teknik Bilirkişi

İletişim analizi nedir, HTS/CDR kayıtları nasıl incelenir? Yoğunluk, zamansal, ağ ve ortak irtibat analizini örneklerle açıklıyor, HTS Intel ile otomatik çözümü anlatıyoruz.

İletişim analizi, kişi, hat veya cihazlar arasında gerçekleşen haberleşme faaliyetlerinin incelenerek ilişkilerin, iletişim alışkanlıklarının ve organizasyonel yapıların ortaya çıkarılması sürecidir. Adli uygulamada bu inceleme çoğunlukla operatörlerden alınan HTS (Historical Traffic Search) / CDR (Call Detail Record) kayıtları üzerinden yürütülür; dolayısıyla iletişim analizi, pratikte bir HTS kayıt analizi çalışmasıdır.

Adli iletişim analizinin temel amaçlarından biri, iletişim kayıtlarından hareketle kişiler arasındaki bağlantıları görünür hale getirmek ve bu bağlantıların olaylarla ilişkisini değerlendirmektir.

İletişim analizi yalnızca görüşme sayılarının incelenmesinden ibaret değildir. Analiz sürecinde şu unsurlar bir bütün olarak değerlendirilir:

  • İletişimin sıklığı
  • Sürekliliği
  • Yönü (gelen / giden)
  • Yoğunluğu
  • Zamansal dağılımı
  • Ortak bağlantılar
  • İletişim ağları

İletişim Analizinin Temel Amaçları

İletişim analizi (HTS analizi) ile aşağıdaki sorulara cevap aranır:

  • Bir kişi en sık kimlerle iletişim kurmaktadır?
  • İletişim yoğunluğu zaman içerisinde nasıl değişmiştir?
  • İletişim ağı içerisinde merkezi kişiler kimlerdir?
  • Hangi kişiler arasında güçlü bağlantılar bulunmaktadır?
  • Ortak irtibatlar kimlerdir?
  • Olay öncesi ve sonrası iletişim davranışları değişmiş midir?
  • Şüpheliler arasında doğrudan veya dolaylı bağlantılar bulunmakta mıdır?

Temel İletişim Unsurları

Bir HTS/CDR kaydı genellikle aşağıdaki temel unsurları içerir:

Alan · Açıklama Kaynak Numara · İletişimi başlatan taraf Hedef Numara · İletişimin diğer tarafı Tarih-Saat · İletişimin gerçekleştiği zaman Süre · Görüşmenin uzunluğu İşlem Türü · Arama, SMS, veri (GPRS) vb. Yön · Gelen / giden

Detaylı HTS dökümlerinde bu alanlara ek olarak IMEI (cihaz kimliği), IMSI (abone kimliği) ve baz istasyonu / hücre (CGI) bilgileri de yer alabilir. Bu bilgiler analiz edilerek iletişim ilişkileri ortaya çıkarılır.

İletişim Yoğunluğu Analizi

İletişim yoğunluğu, belirli kişiler arasında gerçekleşen toplam iletişim miktarını ifade eder.

Örnek:

Karşı Taraf · Görüşme Sayısı 5451088900 · 128 5321112233 · 64 5334445566 · 17

Bu tabloda ilk numara, analiz edilen kişi açısından en yoğun iletişim kurulan kişi olarak değerlendirilebilir. Ancak yalnızca görüşme sayısı yeterli değildir.

Görüşme Süresi Analizi

İletişimin niteliğini değerlendirebilmek için görüşme süreleri de incelenmelidir.

Örnek:

Karşı Taraf · Görüşme Sayısı · Toplam Süre Kişi A · 5 · 2 saat 30 dk Kişi B · 50 · 15 dk

Bu durumda Kişi A ile daha az görüşme yapılmasına rağmen iletişim yoğunluğu daha yüksek olabilir.

Giden ve Gelen İletişim Analizi

İletişimin yönü de önemli bir göstergedir.

Örnek:

Tür · Adet Giden Arama · 145 Gelen Arama · 32

Bu tablo, kişinin iletişimleri büyük ölçüde kendisinin başlattığını gösterebilir. Benzer şekilde sürekli karşı tarafın aradığı kişiler de analiz açısından önem taşıyabilir.

Zamansal İletişim Analizi

İletişim faaliyetleri zaman boyutunda incelenebilir. Örneğin:

  • Günlük iletişim dağılımı
  • Haftalık iletişim yoğunluğu
  • Aylık değişimler
  • Olay öncesi ve sonrası iletişim davranışları

Örnek:

  • Olay Öncesi → Günde 5 görüşme
  • Olay Sonrası → Günde 40 görüşme

Bu tür ani değişimler dikkat çekici olabilir ve ayrıntılı inceleme gerektirebilir.

Ortak İrtibat Analizi

İki veya daha fazla kişinin iletişim kayıtları karşılaştırılarak ortak görüştükleri kişiler tespit edilebilir. Adli terminolojide bu, ortak irtibat analizi olarak adlandırılır; hücre bilgisi mevcutsa aynı yaklaşım ortak baz analizi için de kullanılır.

Örnek:

``` Kişi A ├── X ├── Y └── Z

Kişi B ├── Y ├── Z └── T ```

Ortak irtibatlar:

  • Y
  • Z

Ortak irtibatlar, organizasyon yapılarının ve iletişim ağlarının ortaya çıkarılmasında önemli rol oynar.

İletişim Ağı (Network) Analizi

İletişim kayıtları grafik yapılar halinde görselleştirilebilir.

Örnek:

`` A / \ / \ B --- C \ / \ / D ``

Bu yapıda:

  • Düğümler (Nodes) → Kişiler veya hatlar
  • Kenarlar (Edges) → İletişim ilişkileri

olarak değerlendirilir. Bu yöntem, özellikle çok sayıda kişi içeren soruşturmalarda oldukça etkilidir; ancak binlerce kaydın elle şemaya dökülmesi zahmetlidir. Bu nedenle günümüzde iletişim ağı, HTS kayıtlarından otomatik olarak çizilir.

Merkezi Kişi Analizi

Bazı kişiler iletişim ağının merkezinde yer alabilir. Bu kişiler:

  • En fazla bağlantıya sahip olabilir,
  • Bilginin aktarılmasında kritik rol oynayabilir,
  • Farklı grupları birbirine bağlıyor olabilir.

Bu nedenle ağ analizlerinde merkezi kişiler ayrıca incelenmelidir.

Kapalı Grup Analizi

Bazı durumlarda belirli kişilerin kendi aralarında yoğun iletişim kurduğu görülebilir.

Örnek:

  • A ↔ B
  • A ↔ C
  • B ↔ C

Bu yapı kapalı iletişim grubu olarak değerlendirilebilir. Ancak iletişim yoğunluğu tek başına suç veya organizasyon göstergesi olarak yorumlanamaz.

Olay Bazlı İletişim Analizi

Belirli bir olayın öncesi ve sonrasında gerçekleşen iletişim faaliyetleri incelenebilir. Örneğin:

  • Olaydan önceki 24 saat
  • Olay anı
  • Olaydan sonraki 24 saat

ayrı ayrı değerlendirilebilir. Bu yaklaşım, iletişim davranışlarındaki değişimlerin tespit edilmesini sağlar.

İletişim Analizinde Sık Yapılan Hatalar

Aşağıdaki çıkarımlar teknik olarak yanlıştır ve analistin kaçınması gereken yorum hatalarıdır:

  • Çok görüşme = Suç ortaklığı → Yanlıştır.
  • Ortak kişi = Organizasyon üyeliği → Yanlıştır.
  • Yoğun iletişim = Hukuka aykırı faaliyet → Yanlıştır.
  • Hiç görüşme yok = İlişki yok → Yanlıştır. Kişiler farklı iletişim kanallarını kullanıyor olabilir.

Doğru Teknik Yaklaşım

İletişim kayıtları;

  • Sayısal yoğunluk,
  • Zamansal örüntüler,
  • Ağ yapısı,
  • Ortak bağlantılar,
  • Diğer deliller

ile birlikte değerlendirilmelidir. Analist, yalnızca kayıtların ortaya koyduğu teknik bulguları raporlamalı; iletişim yoğunluğunu doğrudan hukuki sonuçlarla ilişkilendirmemelidir.

HTS Intel ile İletişim Analizi

Bu yazıda anlatılan yoğunluk, süre, yön, zamansal, ortak irtibat ve ağ analizlerinin tamamı yüzlerce sayfalık HTS dökümü üzerinde elle yapıldığında haftalar sürebilir. HTS Intel, Türkiye için geliştirilmiş adli HTS/CDR analiz yazılımıdır: 40+ modülüyle Siber Güvenlik Başkanlığı (eski adıyla BTK) formatındaki HTS/CDR kayıtlarını tek tıkla içe aktarır; baz, ortak baz, ortak irtibat, hareket ve IMEI analizlerini otomatik üretir, iletişim ağını hazır ilişki diyagramları olarak çizer. Elde edilen bulguları tek tıkla PDF ve DOCX bilirkişi raporu olarak dışa aktarır; tüm işlem %100 offline olarak Windows ve macOS üzerinde çalışır, veriler cihazdan dışarı çıkmaz.

Yapabileceğiniz analizlerin tamamını HTS Intel modülleri sayfasında inceleyebilir, ekipler ve bilirkişiler için uygun paketleri lisans ve fiyatlandırma bölümünde görebilirsiniz.

Bu analizi HTS Intel ile yapın — 24 saat ücretsiz deneyin