IMEI Analizi: Aynı Cihazda Kaç Hat, Aynı Hat Kaç Cihazda?
IMEI, hattı değil cihazı tanımlar. Bir cihazda birden çok hattın kullanılması, bir hattın birden çok cihaza takılması ve kopya IMEI gibi durumlar HTS analizinde neyi gösterir?
HTS analizinde numara kadar önemli bir alan daha vardır: IMEI. Numara (hat/SIM) kişiye kayıtlıdır; IMEI ise cihazı tanımlar. Bu ikisini birbirinden ayırmak, “kim konuştu” sorusunu “hangi cihazdan konuştu” sorusuyla birleştirmeyi mümkün kılar ve çoğu dosyada belirleyici olur.
IMEI nedir, IMSI/numaradan farkı ne?
- IMEI (International Mobile Equipment Identity), telefon donanımının 15 haneli kimliğidir. Cihaza özeldir, SIM değişse de aynı kalır.
- Numara / SIM (IMSI), aboneye/hatta özeldir. Cihaz değişse de numara aynı kalabilir.
Bu ayrım şu temel analizi doğurur: Aynı IMEI altında farklı numaralar görünüyorsa, aynı cihazda birden çok hat kullanılmıştır. Aynı numara farklı IMEI’lerde görünüyorsa, aynı hat birden çok cihaza takılmıştır.
Aynı cihazda birden çok hat
Bir IMEI altında birden fazla numaranın çalışması, çoğu dosyada en değerli bulgudur. Kişi, üzerine kayıtlı hattın yanında başka hatları da aynı telefonda kullanıyor olabilir. Bu, resmî kaydı başkasına ait “gizli” hatların gerçek kullanıcısını ortaya çıkarabilir.
Burada dikkat: Çift SIM’li telefonlar iki numarayı aynı anda barındırır; bu normaldir. Önemli olan, hatların zaman içindeki birlikteliği ve kullanım örüntüsüdür.
Aynı hat birden çok cihazda
Bir numaranın farklı IMEI’lerde görünmesi, kişinin cihaz değiştirdiğini (yeni telefon) ya da SIM’i başka cihazlara taktığını gösterir. Cihaz değişim tarihleri, kişinin telefonunu ne zaman yenilediğini veya bir dönem başka bir cihaz kullandığını belgeler.
Kopya (klon) IMEI ve sıfır/eksik IMEI
- Kopya IMEI: Bazı ucuz ya da değiştirilmiş cihazlarda IMEI tekilliği bozulabilir; aynı IMEI birbiriyle alakasız kişilerde görünebilir. Beklenmedik biçimde çok sayıda numarayla eşleşen bir IMEI, kopya olabileceği notuyla değerlendirilmelidir.
- Eksik/0 IMEI: Bazı kayıtlarda IMEI boş ya da sıfır gelebilir. Bu kayıtlar cihaz eşleştirmesine dahil edilmemeli, “bilinmiyor” olarak ayrılmalıdır.
TAC: IMEI’nin ilk hanelerinden cihaz markası
IMEI’nin ilk 8 hanesi (TAC — Type Allocation Code), cihazın marka ve modelini belirler. Bu sayede bir IMEI’nin hangi marka/modele ait olduğu söylenebilir. Marka bilgisi tek başına kimlik değildir, ancak kişinin beyanıyla (ör. “o telefon bende değildi”) karşılaştırmada işe yarar.
Yaygın hatalar
- IMEI’yi kişi sanmak: IMEI cihazı tanımlar, kişiyi değil. Cihaz el değiştirmiş olabilir.
- Tek eşleşmeye dayanmak: Tek bir ortak IMEI tesadüf olabilir; örüntü, süre ve tekrar aranmalıdır.
- Kopya IMEI ihtimalini atlamak: Anormal derecede çok hatla eşleşen IMEI mutlaka sorgulanmalıdır.
Bilirkişi raporunda nasıl yazılmalı?
Raporda numara-cihaz eşleşmesi, hangi tarih aralığında ve kaç kez görüldüğüyle birlikte verilmelidir. “Aynı cihazda kullanılmıştır” sonucu, eşleşmenin sıklığı ve zaman örtüşmesiyle desteklenmeli; kopya IMEI ve eksik kayıt ihtimalleri belirtilmelidir.
HTS INTEL’de IMEI analizi, bir cihazdaki tüm hatları ve bir hattın geçtiği tüm cihazları tek ekranda, görülme sayısı ve ilk/son kullanım tarihleriyle listeler. Böylece “aynı cihazda birden çok hat” ya da “aynı hat birden çok cihazda” ilişkisi hızla ve tutarlı biçimde ortaya çıkar.
Sonuç
IMEI, HTS analizine “kim” sorusunun yanına “hangi cihaz” sorusunu ekler. Doğru okunduğunda gizli hatların gerçek kullanıcısını, cihaz değişimlerini ve örgütlü yapılardaki cihaz paylaşımını ortaya çıkarır; yanlış okunduğunda ise cihazı kişiyle karıştırma hatasına düşürür.