Olay Bazlı Analiz Nedir? HTS ve Baz Kayıtlarıyla İnceleme

Muharrem AYDIN, Teknik Bilirkişi

Olay bazlı analiz nedir? Olay öncesi, anı ve sonrası HTS kaydı, baz istasyonu ve IMEI verileriyle zaman çizelgesi kurma adımlarını HTS Intel ile keşfedin.

Olay bazlı analiz nedir? Olay bazlı analiz; belirli bir suç, olay veya soruşturma konusu etrafında HTS kayıtları (CDR), baz istasyonu verileri ve iletişim faaliyetlerinin incelenerek olayla ilişkili kişi, zaman, konum ve iletişim ilişkilerinin değerlendirilmesi sürecidir. Diğer HTS analizi türlerinden farklı olarak burada başlangıç noktası bir telefon numarası ya da kişi değil, belirli bir olaydır.

Bu yaklaşımda analiz, olayın gerçekleştiği zaman ve mekân çerçevesinden başlar; ardından o çerçeveye giren kişiler, cihazlar ve iletişim faaliyetleri geriye doğru çözümlenir.

Olay bazlı bir HTS/CDR analizinin temel amacı şunları ortaya koymaktır:

  • Olay öncesindeki hazırlık faaliyetleri
  • Olay anındaki hareketler ve konum
  • Olay sonrasındaki iletişim davranışları
  • İlgili kişiler arasındaki iletişim ve organizasyon ilişkileri

Olay Bazlı Analizin Temel Soruları

Bir olay bazlı analiz genellikle aşağıdaki sorulara cevap arar:

  • Olay sırasında kimler bölgede bulunuyordu?
  • Olay öncesinde kimlerle iletişim kurulmuştu?
  • Olay sonrasında iletişim davranışlarında değişiklik oldu mu?
  • Olay bölgesine giriş ve çıkış hareketleri nelerdir?
  • Birden fazla kişi arasında koordinasyon göstergeleri bulunuyor mu?
  • Olay zamanında ortak konum veya ortak hareket tespit edilebiliyor mu?

Analiz Sürecinin Aşamaları

1. Olayın Tanımlanması

Analizin ilk adımı olayın net şekilde tanımlanmasıdır. Bu bilgiler analiz kapsamının belirlenmesini sağlar.

Örnek:

Alan · Bilgi Olay Tarihi · 10.07.2025 Olay Saati · 22:35 Olay Yeri · Pendik / Kurtköy

2. Kritik Zaman Aralığının Belirlenmesi

Olay bazlı analiz yalnızca olay anıyla sınırlı tutulmaz. Genellikle olay öncesi, olay anı ve olay sonrası şeklinde bir zaman dilimi oluşturulur:

Olay Öncesi → Olay Anı → Olay Sonrası

Örnek bir zaman çerçevesi:

Dönem · Süre Olay Öncesi · 24 Saat Olay Anı · ±30 Dakika Olay Sonrası · 24 Saat

Olayın niteliğine göre bu süreler genişletilebilir veya daraltılabilir.

Olay Öncesi Analiz

Bu aşamada olay öncesindeki iletişim ve hareket faaliyetleri incelenir. Araştırılabilecek başlıca hususlar:

  • İletişim yoğunluğundaki artışlar
  • Sık görüşülen kişiler
  • Yeni iletişim ilişkileri
  • Ortak konum hareketleri
  • Bölgeye geliş hareketleri

Örneğin, bir hattın son 30 günde ortalama 2 görüşme/gün seviyesindeyken olay günü 48 görüşme yapması dikkat çekici bir davranış değişimidir. HTS kayıtlarındaki bu tür ani yoğunluk artışları soruşturmada değerlendirilmesi gereken göstergelerdir.

Olay Anı Analizi

Olay anı analizi, olayın gerçekleştiği zaman dilimine odaklanır. İncelenen başlıca unsurlar:

  • GSM (çağrı/SMS) kayıtları
  • GPRS (veri) kayıtları
  • Baz istasyonu kayıtları
  • Konum değişimleri
  • Ortak baz eşleşmeleri

Örnek bir olay anı akışı:

Saat · İşlem 22:31 · GPRS 22:33 · GSM 22:35 · Olay 22:36 · GPRS 22:39 · Baz değişimi

Bu yapı, olay anındaki hareketlerin ve iletişim faaliyetlerinin anlaşılmasına yardımcı olur.

Olay Sonrası Analiz

Birçok soruşturmada en değerli bulgular olay sonrasında ortaya çıkar. İncelenebilecek göstergeler:

  • Ani iletişim artışları
  • Yeni irtibatlar
  • Bölgeden uzaklaşma hareketleri
  • Telefon kapatma davranışları
  • Cihaz veya SIM değişimleri (IMEI/IMSI değişimi)

Örnek bir olay sonrası akış:

Saat · Olay/İşlem 22:35 · Olay 22:37 · İlk görüşme 22:39 · İkinci görüşme 22:42 · Bölgeden ayrılış

Bu tür zamanlamalar, tek başına sonuç oluşturmasa da, olayın bütünsel değerlendirmesinde ayrıca ele alınmalıdır.

Olay Yeri Konum Analizi

HTS ve baz istasyonu kayıtları kullanılarak cihazın olay bölgesiyle ilişkilendirilmesi yapılabilir.

Örnek:

Saat · Baz İstasyonu 22:33 · VIA PORT 22:37 · KURTKÖY MERKEZ

Bu kayıtlar cihazın olay zamanı civarında ilgili bölgede bulunduğunu gösterebilir. Ancak önemli bir teknik sınırlılık vardır: baz istasyonu verileri kesin konum verisi değildir. Baz istasyonu belirli bir hücre kapsama alanını temsil eder; bu nedenle sonuçlar kesin nokta konum olarak değil, yaklaşık konum değerlendirmesi olarak raporlanmalıdır.

Olayla İlişkili Kişilerin Analizi

Olaya dahil olduğu değerlendirilen kişilerin iletişim kayıtları karşılaştırılabilir. İncelenebilecek konular:

  • Karşılıklı görüşmeler
  • Ortak irtibatlar
  • İletişim sıklığı
  • Olay günü davranış değişimleri
  • Olay sonrasındaki temaslar

Bu değerlendirmeler, olayın olası organizasyon yapısının ve kişiler arası ilişki ağının anlaşılmasına katkı sağlar.

Birlikte Bulunma ve Ortak Hareket Analizi

Ortak baz analizi, olay bazlı çalışmalarda en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Araştırılan başlıca hususlar:

  • Aynı baz istasyonunun kullanımı
  • Yakın zamanlı kayıtlar
  • Ortak rota hareketleri
  • Benzer baz geçişleri
  • Tekrarlayan eşleşmeler

Bu tür veriler kişilerin birlikte hareket etme ihtimalini destekleyebilir. Yine de aynı bazda görünmek tek başına birlikte hareket kanıtı sayılmaz; zaman, tekrar ve rota bütünlüğüyle birlikte değerlendirilmelidir.

Olay Zaman Çizelgesi Oluşturma

Elde edilen tüm kayıtlar kronolojik sıraya konularak bir olay zaman çizelgesi oluşturulur:

  • 22:20 — Bölgeye giriş
  • 22:28 — İlk iletişim
  • 22:33 — Ortak baz kaydı
  • 22:35 — Olay
  • 22:37 — İletişim artışı
  • 22:42 — Bölgeden ayrılış

Zaman çizelgesi, dağınık HTS ve baz kayıtlarını tek bir anlatı hattı üzerinde birleştirerek olayın bütünsel olarak değerlendirilmesini sağlar.

Olay Bazlı Analizde Kullanılan Veri Kaynakları

Sağlıklı bir analiz için farklı veri kaynakları birlikte değerlendirilmelidir. Başlıca kaynaklar:

  • HTS kayıtları (CDR)
  • GSM (çağrı/SMS) kayıtları
  • GPRS (veri) kayıtları
  • Baz istasyonu verileri (baz istasyonu sorgulama)
  • IMEI / IMSI kayıtları (cihaz sorgulama)
  • Kamera görüntüleri
  • GPS verileri
  • Plaka hareket kayıtları
  • Açık kaynak verileri
  • Tanık beyanları

Tek bir veri kaynağı üzerinden kesin sonuçlara ulaşılmamalıdır. HTS kayıt analizi, baz istasyonu sorgulama ve IMEI sorgulama birlikte yorumlandığında olay tablosu güvenilir hale gelir.

Olay Bazlı Analizde Sık Yapılan Hatalar

Adli HTS analizinde en yaygın yorum hataları, teknik verinin doğrudan bir sonuç gibi ele alınmasından kaynaklanır:

  • Hata 1: Olay yerindeki baz kaydı = olay yerinde bulunma. Yanlıştır (baz kapsama alanı geniştir).
  • Hata 2: Olay sonrası görüşme = suçla ilgili görüşme. Yanlıştır.
  • Hata 3: Aynı baz = birlikte hareket. Yanlıştır.
  • Hata 4: Tek kayıt = kesin sonuç. Yanlıştır.

Doğru Teknik Yaklaşım

Olay bazlı analizlerde temel prensip: önce zaman, sonra konum, ardından iletişim ilişkileri değerlendirilmelidir. Analiz sürecinde:

  • Olay zaman çizelgesi oluşturulmalı
  • GSM ve GPRS kayıtları birlikte incelenmeli
  • Baz verileri haritalandırılmalı
  • Birlikte bulunma (ortak baz) analizleri yapılmalı
  • IMEI ve cihaz verileri değerlendirilmeli
  • Alternatif senaryolar göz önünde bulundurulmalı
  • Teknik sınırlılıklar raporda açıkça belirtilmelidir

Bu ilkeler, hazırlanan raporun mahkemeye ve bilirkişi incelemesine uygun, savunulabilir bir bütünlük taşımasını sağlar.

HTS Intel ile Olay Bazlı Analiz

Yukarıda anlatılan olay öncesi–anı–sonrası zaman çizelgesi kurma, ortak baz eşleştirme ve iletişim ilişkilerini çözümleme sürecinin tamamı elle yapıldığında saatler alır ve hataya açıktır. HTS Intel, Türkiye için geliştirilmiş, tamamen offline çalışan (Windows/macOS) bir adli HTS/CDR analiz yazılımıdır; Siber Güvenlik Başkanlığı'ndan (eski adıyla BTK) gelen HTS/CDR dosyalarını doğrudan içe aktarır ve 40'tan fazla modülle baz analizi, ortak baz, ortak irtibat, hareket ve IMEI analizlerini otomatik üretir.

İlişki diyagramları ve olay zaman çizelgeleri tek ekranda oluşturulur; ardından tek tıkla PDF ve DOCX formatında bilirkişi raporuna hazır çıktı alınır. Süreci uçtan uca görmek için HTS Intel modüllerini inceleyebilir, kullanım koşulları için lisans ve fiyatlandırma sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Güncelleme: 2025

Bu analizi HTS Intel ile yapın — 24 saat ücretsiz deneyin